plaatje_cases.pngKlimaatverandering vraagt om meer adaptieve manieren van denken en werken, niet in de laatste plaats ook op de Hoge Zandgronden van Nederland waar sprake is van relatief kwetsbare vormen van landgebruik (o.a. natuur en landbouw). Het concept van ontwikkelpaden is (internationaal) ontwikkeld om dit adaptieve denken en werken te stimuleren, maar is nog relatief weinig toegepast in de regionale praktijk van gebiedsontwikkeling. In het project KLIMAP hebben we gewerkt aan de methodiek van ontwikkelpaden, door deze toe te passen op de praktijk van de hoge zandgronden in Nederland. Dit deden we aan de hand van zes cases, verdeeld over vier provincies. 

Het concept ontwikkelpaden is bedoeld om inzichtelijk te maken waar verschillende acties en ontwikkelingen op termijn toe (kunnen) leiden. En om te laten zien wat strategische keuzes en momenten zijn om van koers te kunnen veranderen. Uit een (theoretische) verkenning van het concept ontwikkelpaden bleek dat het op verschillende manieren wordt geïnterpreteerd en gebruikt. Daarbij zijn grofweg ‘drie stromingen’ te onderscheiden, waarbij ontwikkelpaden worden gezien als:

  1. Een manier om besluitvorming te ondersteunen;
  2. Hulpmiddel voor een proces van leren en bewustwording;
  3. Middel om de noodzaak van (maatschappelijke) transformatie te benadrukken en te bepalen langs welke route een gewenste toekomstbestemming kan worden bereikt.

Bij de start van KLIMAP was de praktische ervaring met ontwikkelpaden beperkt en omdat we structuur wilden aanbrengen in onze benadering, zijn we gestart met de ontwikkeling van een ‘routekaart’. 

Doel van de eerste versie van de routekaart was om samen met stakeholders op een systematische manier ontwikkelpaden te ontwerpen en te implementeren. Vertrekpunt was het begrijpen van feitelijk relevante informatie en ontwikkelingen (omgaan met cognitieve onzekerheid). Dit zou uiteindelijk moeten leiden tot het maken van routes en keuzes richting de toekomst. In de cases hebben we deze methodiek getest. Daarnaast deden we veldproeven om klimaatadaptieve maatregelen in de praktijk te testen.

Op basis van onderstaande ervaringen binnen KLIMAP is de routekaart aangepast en zetten we ook in op het gebruik van aanvullende tools en instrumenten:

  • Het concept van ontwikkelpaden is geschikt om (meer) na te denken over lange termijn ontwikkelingen en dit te verbinden met korte termijn handelen;
  • In de praktijk blijken betrokkenen vaak nog niet toe aan besluitvorming of een besluitvormingstool, omdat er geen overeenstemming is over de urgentie voor verandering en mogelijke ontwikkelrichtingen (normatieve onzekerheid);
  • Het is daarom belangrijk om al vroeg in het proces aandacht te besteden aan het uitwisselen van verschillende belangen, waarden en (toekomst)beelden.